X
تبلیغات
به وبلاگ نصیب کریمی خوش آمدید! - فزیولوژی جهاز هضمی(معده یا Gaster)

فزیولوژی جهاز هاضمه

جهاز هاضمه که از جوف دهن تا مقعد ادامه دارد به ترتیب شامل ساختمان های ذیل است:

1.      جوف دهن

2.      بلعوم

3.      مری

4.      معده

5.      امعای رقیقه

6.      امعای علیظه

7.      مقعد

بر علاوه کبد و پانکریاس نیز دارای افرازات در جهازات هاضمه اند که در جمله ملحقات جهاز هاضمه بشمار میروند افرازات کبد از طریق قنات های صفراوی با افرازات پانکریاس یکجا در قطعه دوم اثناعشر میریزند.

سیستم هضمی بصورت دوامدار آب، الکترولیت ها و مواد غذایی عضویت را تآمین منماید

تامین این احتیاجات عضویت مستلزم شرایط ذیل است:

  1. حرکت مناسب مواد غذایی و محتویات جهاز هضمی در طرق هضمی
  2. تولید افرازات هضمی بمنظور هضم مواد غذایی

    ۳. جذب مواد هضم شده و محتویات قابل هضم

  1. موجودیت یک جریان خون موثر جهت انتقال مواد غذایی و مواد ضروری هضم شده به تمام بدن
  2. موجودیت یک سیستم فعال عصبی و هورمونی جهت کنترول تمام فعالی های ذکر شده فوق

حرکات وظیفوی معدی معایی

<<حرکات Propulsive          <<حرکات Mixing

حرکات استداری (Peristalsis) اساسی ترین حرکت  Propulsive  میباشد که که در طرق هضمی صورت میگیرد و طوری صورت میگیرد که توسع معدی معایی سبب تحریک و ایجاد یک حلقه تقلصی گردیده و در عین زمان به جلو به پیش میرود و این پروسه متعاقب همدیگر واقع شده و الی مقعد ادامه مییابد بعضی اوقات قسمت هایی از امعا متوسع میگردد که بنام  یاد میگرددReceptive Relaxation

حرکات Mixing بیشتر در ساحاتی از معدی معایی واقع میگردد که لومن معایی توسط یک معصره محدود گردیده باشد که محتوی غذایی بعوض عبور به مسیر دوباره برگشت نموده و محتوی با هم مخلوط میگردد.

 

 

معده

معده یک ساختمان J مانند است که قدرت بسط را دارا میباشد, جدار معده متشکل از چهار طبقه است که طبقه اول آن مخاط (اپیتل,غشای خاصه,عضلی مخاطی), . طبقه دوم آن تحت مخاط (نسج منضم) , طبقه سوم آن غضلی ( حلقوی,طولانی,منحرف) , وطبقه چهارم آن سیروزا میباشد, در مخاط غدوات یک حجروی گابلت (افراز مخاطی بخاطر محافظه معده از تاثیرات HCL و سایر انزایم های معدوی) و همچنان Gastric pits که به طبقات عمیق نفوذ کرده و مجرا های را ساخته اند و غدوات معدوی گفته میشوند,

در معده تنوع وظیفوی مشاهده میشود مثل ذخیره مواد از 2 الی 4 لیتر ,مخلوط کردن مواد , شکستاندن فزیکی مواد (تبدیل کردن آن به Chym), توته کردن کیمیاوی مواد.

Ø      Chym: حالتی که محتوی معده تحت تاثیر حرکات معده به مواد نیمه جامد مبدل و به اثنا عشر میگذرد.

وظایف حرکی معده

Motor function of the stomach

در طرق هضمی بصورت کلی دو نوع تحریک برقی وجود دارد:

1.      موجه های خفیف (Slow Waves)پتانشیل برقی که شدت آن به حدی نیست که سبب دی پولرایزیشن گردد.

2.      Spike potentials که پتانشیل حقیقی بوده و سبب ایجاد دی پولرایزیشن در عضلات ملسا طرق هضمی میگردد.و زمانی واقع میگردد که تفاوت چارج های داخل حجروی را از منفی 50-60 ملی ولت به منفی 40 ملی ولت بطرف صفر / مثبت کاهش دهد

معده دارای سه نوع وظیفه حرکی میباشد:

1.      ذخیره کردن مواد غذایی.

2.      مخلوط کردن موادغذایی همراه افرازات معده که در نتیجه یک محتوی نیمه مایع را بنام Chyme میسازد.

3.      تخلیه معده به سرعت مناسب جهت هضم وجذب در امعا.

وظیفه ذخیروی معده :

قبل از داخل شدن موادغذایی به معده Receptive relaxation  wave  معده را استرخا داده در نتیجه معده میتواند مقدار های زید مواد غذایی (درحدود 1.5 )را در خود بگنجاند که تا این مدت فشار داخل معده زیاد نمیشود.

 

هورمون های معدی معایی

که مهمترین شان عبارتند از:

  1. Cholecystokinin : توسط حجرات (I) مخاط اثناعشر افراز گردیده باعث تقلص کیسه صفرا و در عین حال کاهش حرکات و افرازات معده میگردد.
  2. Secretin : توسط حجرات (S) مخاط اثناعشر افراز گردیده و عمدتآ زمانیکه اسیدیتی Khym بلند باشد افراز گردیده و عمدتآ سبب افراز بای کاربونات و کاهش حرکات معدی معایی میگردد.
  3.  Gastric Inhibitory Peptides: در جواب اسید های شحمی ، امینو اسید ها و به پیمانه کمتر قند ها، توسط مخاط امعای رقیقه افراز گردیده و تاثیر نهی کننده خفیف بالای حرکات معده دارد که در نتیجه تخلیه معده را بطی میسازد.
  4. Gastrin : توسط (G Cells) قسمت Antrum معده افراز گردیده  و افراز اسید معده ، توسع معده، نموی مخاط معده و تنبه عصب واگوس را تسریع میکند.

این هورمون ها به مجرد تولید داخل دوران خون ورید باب گردیده و تاثیرات فزیولوژیک آن از طریق تاثیر بالای آخذه های هورمونی موجود بالای حجرات مورد هدف )Target Cells) آشکار میگردد.

 

مخلوط شدن غذا با افرازات معده :

افرازات معده ابتدا به تماس همان نواحی غذا می آید که به تماس غشای مخاطی معده قرار دارد .وقتیکه معده پر باشد هر 20 ثانیه بعد حرکات اشتداری ضعیف که به نام Mixing wave  یاد میگردد بطرف Antrum معده حرکت مینماید واین حرکات در معده توسط Slow  wave  ایجاد میگردد . اگر چه در دیگر قسمت های طرق هضمی Slow wave  سبب تقلصات شده نمیتواند امادر معده نه تنها سبب مخلوط شدن مواد غذایی بلکه سبب پیش راندن مواد نیز میگردد .

وقتیکه معده پر باشد این تقلصات از قسمت متوسط معده شروع میگدد ودر صورتیکه معده خالی باشد تقلصات مذکور از قسمت Fundus  معده باسرعت بیشتر شروع میگردد ودر نتیجه سبب راندن بقایای مواد غذایی میگردد,هنگامیکه معده بکلی خالی باشد تقلصات مذکور بکلی آرام نموده ومعده آماده اخذ مواد غذایی جدید میگردد.

هنگامیکه حرکات اشتداری محتوی معده را به معصره pylor میرساند یک مقدار آن دو باره بر گشت داده میشود که بنام Retropulsoion  یاد می گردد و یک میکانیزم مهم مخلوط کننده معده میباشد.

در صورتیکه معده برای یک مدت زیاد خالی بماند این تقلصات مذکور صورت می گیرد وعبارت تقلصات ریتمیک اشتداری در جسم معده است , اگر شدت تقلصات مذکور زیاد گردد سبب تقلصات دوامدار تیتانیک میشود که مدت 2-3 دقیقه دوام مینماید این تقلصات در اشخاص جوان وصحتمند که مقویت معدی معائی  شان  زیاد است بیشتر واقع شده همچنان تقلصات مذکور توسط سویه پایین شکر خون افزایش میابد.

تخلیه معده:

تخلیه معده توسط حرکهت اشتداری آن صورت میگیرد, طوریکه تقلصات اشتداری یک فشار در حدود 50-70 ملی متر ستون سیمآب را تولید مینماید و در حرکت اشتداری چند ملی متر Chyme وارد اثنا عشر میگردد از اینرو این حرکات اشتداری معده را بنام Pyloric pump یاد میکنند.

رول معصره Pyloric در کنترول تخلیه معده:

فوحه خروجی معده را معصره معده Pylor میگویند,که در حقیقت عضلات حلقوی (داخلی) معده ضخامت 50% حتی 100%  کسب کرده است,درجه تقلص آن در اثر سیالات هورمونی ویا عصبی که از معده و یا عصبی که از معده ویا اثناعشر منشا میگیرند کاهش ویا افزایش یافته میتواند.

پرنسیپ های اساسی جذب

چین خورده گی ها و میکروویلی های امعا سطح جذب مخاط امعا را 1000مرتبه افزایش میدهد که در مجموع مساحت سطح اپیتل امعا را به 250 متر مربع افزایش میدهد

Kerckring Folds سطح جذب امعا را 3 مرتبه افزایش میدهد.

Villiهای امعا با ارتفاع 1 ملی متر سطح جذب را 10 مرتبه افزایش میدهد

Microvilli ها  و Brush Borders سطح جذب را 20 مرتبه افزایش میدهد.

جذب در امعای رقیقه:

  1. جذب آب: انتقال آب از طریق غشای داخلی امعا به میکانیزم Simple Diffusion  صورت میگیرد.

زمانیکه مایعات هیپرآسموتیک و Chyme داخل اثناعشر میگردد، جذب آب همچنان با جذب مواد منحله افزایش مییابد که در نتیجه فشار آسموتیک محتوای معایی کاهش مییابد. که متعاقب جذب مواد، آب به ساده گی داخل دوران خون میگردد.

جذب کاربوهیدریت

l      اساسآ تمام کاربوهیدریت ها به شکل مونوسکراید ها جذب میگردند که عمده ترین بخش آن گلوکوز میباشد که 80% انرژی مورد ضرورت تامین شده توسط مونو سکراید هارا تامین مینماید. جذب گلوکوز

l      گلوکوز محصول نهایی کاربوهیدریت ها و نشایسته در جهاز هضمی میباشد.

l      گلوکوز اساسآ به میکانیزم “Sodium Co Transport” جذب میگردد.

جذب پروتین ها

l      بیشترین مقدار پروتین ها از طریق سطح داخلی حجرات اپیتل امعا به شکل Di-Peptide ها، Tri Peptide ها و یکمقدار کم امینو اسید ها جذب میگردند انرژی مورد ضرورت این پروسه شبیه به جذب گلوکوز از توسط  Sodium – co Transport  تامین میگردد.

l      صرف تعداد محدود امینو اسید ها نیازمند این میکانیزم نمیباشد که در عوض توسط پروتین های خاص انتقالی (Special membrane transport proteins) مانند فروکتوز از طریق انتقال تسهیل شده (Facilitated Diffusion) انتقال مییابد.

 

جذب شحمیات

l      مونوگلیسیراید ها و اسید های شحمی از طریق غشای حجروی به میکانیزم انتشار غیر فعال به Enterocyte  ها داخل میشود.

l      شحمیات در غشایEnterocyte   منحل اند.

در داخل Enterocyte ها اسید های شحمی و مونوگلسیراید ها دوباره یکجا شده و ترای گلیسیراید های جدید را تولید مینمایند.

 

تهیه و ترتیب :دانشجویان گروپ سوم دانشکده معالجوی دانشگاه طبی کابل

+ نوشته شده در  سه شنبه هفدهم آذر 1388ساعت 12:51  توسط نصیب کریمی  |